Het aangepast onderwijs voor hoogbegaafden in Nederland, het Leonardo onderwijs, zit in de lift. Met de start van dit schooljaar komt het totaal aan Leonardo basisscholen in Nederland op 60. Het aantal Leonardo Colleges in 2011 is 10.
Waarom Leonardo-scholen
Het oprichten van Leonardo-scholen is de laatste schakel in een proces van maatregelen voor het bieden van uitdagender onderwijs aan meerbegaafde leerlingen, samen te vatten onder WSNS+. Waar Weer Samen Naar School (WSNS) gericht was op het beter begeleiden van kinderen die moeilijker mee kunnen komen in het leerproces, is WSNS+ de tegenhanger hiervan. Op de intelligentieschaal van Wechsler hebben we het bij WSNS grofweg over de categorie leerlingen met een IQ van 70 – 90 en bij WSNS+ over leerlingen met een IQ van 110 – 130. Daarbuiten wordt de afwijking van het gemiddelde niveau van de groep zo groot, dat begeleiding in het reguliere onderwijs erg moeilijk, zo niet onmogelijk wordt. Voor de kinderen in de categorie IQ 0 – 70 zijn daartoe al lang geleden scholen voor Zeer Moeilijk Lerende Kinderen opgericht. Voor de kinderen met een IQ > 130 starten we nu dus met de Leonardo-scholen om ouders en scholen een alternatief te bieden.
Wetenschappelijk onderzoek van het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek (CBO) en het Instituut voor Toegepaste Sociologie (ITS) van de Universiteit van Nijmegen heeft aangetoond, dat
“de beste resultaten van onderwijsaanpassingen voor hoogbegaafde leerlingen worden gevonden waar de leerling buiten de reguliere groep werd geplaatst, bijvoorbeeld een plusklas of een aparte klas of school voor hoogbegaafde leerlingen; daar krijgen leerlingen een deel van of de hele week een ander, speciaal op hen toegesneden, onderwijsaanbod” (Hoogeveen, Van Hell, Mooij, Verhoeven: Onderwijsaanpassingen voor hoogbegaafde leerlingen; meta-analyses en overzicht van internationaal onderzoek, 2005).
In bovenstaande grafiek is te zien dat een hoogbegaafd kind al op een hoger niveau instroomt in groep 1. Het kind heeft nauwelijks raakvlakken en ook door de school kunnen deze niet worden bereikt. Het kind wordt juist gedwongen zich aan te passen/gebukt te gaan. (Bron: Leonardo Stichting, gebaseerd op onderzoeksgegevens van Rob Brunia)
Lees hier meer over Niveaus van zorg
Methodiek
Op de Leonardoscholen staat de ontwikkeling van de individuele leerling centraal. Dit komt tot uitdrukking in het in eigen tempo doorwerken van de leerlijnen taal en rekenen/wiskunde en in het oneindig kunnen verbreden, verdiepen en verrijken van de leergebieden aardrijkskunde, geschiedenis, kennis der natuur en science onder Leonardotijd (vrije onderzoekstijd).
Naast de cognitieve ontwikkeling is er brede aandacht voor kunst, cultuur, dans, drama, muziek en sport (waaronder ook de denksporten).
Omgaan met hoogbegaafdheid moet leiden tot inzicht in de eigen realiteit als hoogbegaafde en het vermogen om met mensen van allerlei andere niveaus te kunnen communiceren.
Met het vak Leren Leren reiken we de leerlingen de instrumenten aan om te kunnen leren: hoe leer je (werking van de hersens), samenvattingen maken, mindmapping, leren plannen, geheugentrainingtechnieken, leestechnieken, leerstijlen en leerstrategieën etc.
Per Leonardoschool bepaald is er ruimte voor extra vakken zoals filosofie, informatica en multimedia, Leren Ondernemen en vreemde talen - gegeven door native speakers. Ieder kind heeft een eigen laptop, zodat ze deze continu kunnen gebruiken en toepassen.
Van essentieel belang is de manier van leren die gehanteerd wordt. Nieuwe stof wordt topdown aangeboden. Uitgegaan wordt van het geheel, waar moet iets toe leiden, het doel. Vervolgens komen de stappen die nodig zijn om dit doel te bereiken aan de orde en vaak doorlopen hoogbegaafde leerlingen deze in een fractie van de tijd die daarvoor normaliter wordt ingeroosterd. In het reguliere onderwijs wordt meestal andersom gewerkt: eerst worden methodisch alle deelaspecten in kleine stapjes aangeboden en doorgewerkt voordat men tot een einddoel of conclusie komt.
Als hoogbegaafde leerlingen weten hoe ze moeten leren, instrumenten kunnen gebruiken om kennis te verwerven, de drive hebben òm te leren en de ruimte krijgen om zelf kennis te verwerven – dan is wat het verwerven van nieuwe kennis betreft “the sky the limit.”
De Leonardo Stichting Nederland heeft zich ten doel gesteld het ontwikkelen en bewaken van het totale Leonardoschool-concept waarbinnen kinderen met een hoog leervermogen in een voor hun uitdagende leeromgeving zich zonder belemmeringen en in een eigen tempo kunnen ontwikkelen.
De stichting zal haar doel door middel van de volgende doelstellingen verwezenlijken:
• Kinderen met een hoog leervermogen kunnen gebruik maken van het specifieke Leonardoschool-concept, waarbinnen het opdoen van vaardigheden, waarmee het kind zichzelf en de maatschappij van dienst kan zijn, centraal staat;
• De standaardisering van het Leonardoschool-concept ter uitvoering op iedere gevestigde regionale onderwijsinstelling die het Leonardoschool-concept toepast;
• Het zuiver houden van de uitvoering van het Leonardoschool-concept op iedere gevestigde regionale onderwijsinstelling die het Leonardoschool-concept toepast;
• Kwaliteitsbewaking; het oprichten van een landelijk dekkend netwerk van ministerieel erkende scholen operatief volgens het Leonardoschool-concept;
• Toegankelijkheid van het Leonardoschool-concept voor alle kinderen met een hoog leervermogen onafhankelijk van de sociaal-economische status van de ouders, land van herkomst, geloof of ras.
